శ్రీ తిరుపతమ్మ అమ్మవారు, శక్తి, సంపద, దయాదాక్షిణ్యాలకు దేవత. ఆమె పెనుగంచిప్రోలుకు అధిష్టానం. ఆలయం మున్నియేరు నదికి ఆనుకుని ఉంది. శ్రీ తిరుపతమ్మ ఆలయంలోని దేవత గ్రామదేవతగా పరిగణిస్తారు, అందుకే తిరుపతమ్మతల్లి దేవతను చాలా శక్తివంతమైన దేవతగా భావిస్తారు. ప్రతి సంవత్సరం లక్షల మంది యాత్రికులు ఈ ఆలయాన్ని సందర్శిస్తారు. ఆలయ జాతరకు వేలాది మంది మహిళలు బోనాలు తిరుపతమ్మ దేవతకు సమర్పించుకుంటారు.
శ్రీ తిరుపతమ్మ అమ్మవారి చరిత్ర :
భారతదేశంలో, స్త్రీలను గౌరవించే చోట దేవతలు సంతోషంగా ఉంటారు. వారి నివాసాలను ఏర్పాటు చేసుకుంటారు అనే వాస్తవాన్ని ధృవీకరించే నానుడి ఉంది. 17వ శతాబ్దంలో శ్రీ రాజా వాసిరెడ్డి జగ్గ భూపాల్ అమరావతిని రాజధానిగా చేసుకుని కృష్ణా ప్రాంతాన్ని పరిపాలించడు. అతని రాజ్యంలో అనిగండ్లపాడు గ్రామంలోని “కొల్ల” కుటుంబంలో తిరుపతమ్మ జన్మించింది. ఆమె “కాకాణి” అనే ఇంటిపేరు గల కుటుంబానికి చెందిన గోపయ్యను వివాహం చేసుకుంది. భగవంతుని పట్ల తనకున్న అచంచలమైన భక్తితో రెండు కుటుంబాలకు మొత్తం ప్రాంతానికి కీర్తిని తెచ్చింది. తిరుపతమ్మ గొప్ప భక్తురాలు మాత్రమే కాదు, భర్తతో బాధలు, సంతోషాలు పంచుకునే మంచి గృహిణిగా పేరుపొందింది. అయినప్పటికీ, ఆమె తన భర్త ఇంట్లో తీవ్రమైన అనారోగ్యం, కష్టాలను ఎదుర్కొంది. చివరగా, తన భర్త చనిపోయినప్పుడు ఆమె తన భర్త అంత్యక్రియల చితిలో ఆత్మహత్య చేసుకుంది. ఆమె “ఏక సంతాగ్రాహి”. ఆమె పురాణాలు, వేదాలు, రామాయణ, మహాభారతాలు నేర్చుకుంది. పొరుగువారికి, గ్రామస్తులకు ఉపన్యాసాలు ఇచ్చింది. శ్రీ తిరుపతమ్మ శ్రీ వేంకటేశ్వర భగవానుని పట్ల అచంచలమైన భక్తి, కర్మ, జ్ఞాన, వైరాగ్య యోగం మొదలైన వాటి ద్వారా రెండు కుటుంబాలకు, మొత్తం ప్రాంతానికి కీర్తిని తెచ్చిపెట్టింది. పెనుగంచిప్రోలు ఆలయంలో శ్రీ తిరుపతాంబ “శక్తి” ప్రతిరూపంగా పూజింపబడుతోంది. ఆమె తన భక్తులకు జీవితంలోని సద్గుణాలను బోధించింది. ఆమెను పెనుగంచిప్రోలులోని అడోబ్, ముదిరాజ్ పాపమాంబ ఆమెకు ప్రధాన భక్తురాలుగా చేసింది. అందువల్ల ఆమె కుటుంబ సభ్యులును ఆలయంలో పూజలు, ఇతర సేవలను నిర్వహించడానికి నియమిస్తారు. జానపద కథల ప్రకారం పురాతన కాలంలో 101 దేవాలయాలు ఉండేవిని, కాబట్టి దీనిని పెదకాంచీపురంగా భావించేవారని తెలుస్తుంది.